Wstęp
Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego tak wiele spotkań strategicznych w firmach kończy się frustracją, a nie realnymi rozwiązaniami? Często problemem nie jest brak zaangażowania zespołu, ale ograniczenia narzędzi, których używamy. Slajdy, tabele, arkusze i długie dyskusje opierają się na logicznej, werbalnej stronie mózgu, która – choć niezwykle istotna – często blokuje nas przed dostępem do intuicji, ukrytej wiedzy i kreatywnych przebłysków.
Metoda LEGO® SERIOUS PLAY® (LSP) jest precyzyjnie zaprojektowanym procesem z konkretnymi krokami które mają odblokowywać kreatywność. Ale jak właściwie narodziła się ta metoda? Jej korzenie sięgają głębokich badań nad psychologią uczenia się i neurobiologią, a sama metodologia stała się jednym z najskuteczniejszych narzędzi w rękach liderów, którzy chcą budować wspólne wizje.
Zobaczmy jak powstała metoda – innymi słowy jak LEGO® na skutek kryzysu wewnątrz firmy i rozpoczęło współpracę z czołowymi naukowcami i zbudowało coś z czego korzystają dzisiaj liderzy na całym świecie.
Początki: Kryzys i potrzeba nowej perspektywy
Początek lat 90. był dla firmy LEGO® czasem niepokojącego tąpnięcia. Rynek zabawek zmieniał się dynamicznie - pojawił się gameboy, gry video, inne sposoby spędzania czasu. Mimo ogromnej popularności klocków, przedsiębiorstwo stanęło przed wyzwaniem, które dotyka każdą dojrzałą organizację: tradycyjne modele zarządzania strategią przestały wystarczać.
W obliczu rosnącej konkurencji, szybkiego tempa cyfryzacji i zmieniających się potrzeb rynku, dotychczasowe metody planowania strategicznego – oparte głównie na długich dyskusjach i odgórnych, jednoosobowo podejmowanych decyzjach, stawały się mało wydajne.
Kjeld Kirk Kristiansen, ówczesny lider firmy, dostrzegł, że największy kapitał – wiedza, intuicja i kreatywność jego pracowników, pozostaje w dużej mierze niewykorzystany. Zamiast szukać kolejnego konsultanta, który dostarczyłby gruby raport, postanowił zaryzykować.
Zaprosił do współpracy profesorów Johana Roosa i Barta Victora z prestiżowej IMD Business School w Lozannie.
Sprawdzenie hipotezy roboczej
Ich zadanie było śmiałe: sprawdzić, czy klocki LEGO®, które od dekad uczyły dzieci konstruowania modeli świata, mogą stać się narzędziem pomagającym dorosłym liderom w konstruowaniu lepszych strategii biznesowych.
Prace badawcze przekroczyły ramy klasycznej facylitacji. Naukowcy odkryli, że kiedy prosimy ludzi o opisanie skomplikowanego problemu za pomocą słów, ograniczamy się do utartych schematów językowych. Jednak, gdy prosimy ich o zbudowanie modelu, zmuszamy mózg do przełożenia abstrakcyjnych pojęć na trójwymiarowe formy.
W ten sposób narodziła się metoda, w której klocki przestały być zabawką, a stały się „trójwymiarowym językiem” biznesu. To był moment narodzin LEGO® SERIOUS PLAY® – narzędzia, które miało pozwolić firmom na realny dialog, zamiast powierzchownej wymiany zdań.
Fundamenty naukowe LSP : Architektura myślenia
Tworząc LSP, Johan Roos i Bart Victor nie szukali zabawki – szukali sposobu na rozwiązanie problemu „paraliżu decyzyjnego” w wielkich organizacjach. Ich badania doprowadziły do połączenia trzech koncepcji, które stały się kręgosłupem metody:
- „Budowanie wiedzy przez działanie”
Kiedy zespół badawczy analizował, dlaczego pracownicy mają trudności z wyrażeniem swojej wizji strategii, sięgnęli po teorię konstrukcjonizmu Seymour’a Paperta z MIT. Zrozumieli, że dorosły umysł w biznesie jest „przegadany” – utknął w świecie definicji i prezentacji.
Badacze zauważyli, że historia metody LSP zaczęła się od momentu, w którym pozwolili liderom przestać pisać, a zacząć fizycznie konstruować. Zrozumieli, że wiedza, która rodzi się podczas łączenia klocków, jest trwalsza, ponieważ nie jest tylko „usłyszana”, ale „stworzona”. To właśnie ten moment przejścia od teorii do praktyki był kluczem do sukcesu metody.
- Myślenie trójwymiarowe vs złożoność rynku
W latach 90. rynek stał się zbyt skomplikowany, by opisać go w tabelach excela. Badacze zauważyli, że uczestnicy szkoleń, budując modele, tworzą „zewnętrzne twarde dyski” swoich myśli. Historia LSP to historia przejścia od rysowania wykresów (2D) do budowania metafor w przestrzeni (3D). Zauważono wtedy, że kiedy liderzy mogli „obejść” swój problem fizycznie, zaczynali zauważać zależności, których wcześniej nie widzieli, bo ich umysły były ograniczone przez dwuwymiarowy format raportów.
- Koncepcja Flow - fundament warsztatu
Wprowadzając LSP do świata biznesu, twórcy musieli rozwiązać problem dekoncentracji uczestników. Zwrócili się ku pracom Mihaly'ego Csikszentmihalyi'ego nad stanem flow (przepływu). Zrozumieli, że jeśli narzuca uczestnikom precyzyjne ramy czasowe i konkretne zadania („zbuduj metaforę swojej roli”), wyeliminują rozpraszacze.
Historia LSP to również ewolucja rytmu pracy – od swobodnej zabawy do rygorystycznego procesu, który wprowadza grupę w stan najwyższej efektywności, gdzie czas przestaje mieć znaczenie, a uwaga skupia się wyłącznie na budowanym modelu.
Ewolucja: Open Source i profesjonalizm metody
Wraz z upływem lat, firma LEGO zdała sobie sprawę, że metodologia, która tak skutecznie wspomaga zarządzanie, powinna być szeroko dostępna, by mogła ewoluować i wspierać organizacje na całym świecie.
To doprowadziło do podjęcia odważnej decyzji o udostępnieniu LEGO® SERIOUS PLAY® na zasadach Creative Commons (Open Source).
Dzięki temu, metoda nie stała się zamkniętym, „sztywnym” produktem jednej korporacji, lecz żywym ekosystemem, w którym wiedza jest stale wymieniana, testowana i doskonalona przez społeczność ekspertów.
Dla klienta biznesowego oznacza to przejrzystość – wiemy, że korzystamy z narzędzia, które jest powszechnie uznanym standardem w facylitacji strategicznej. Dzisiaj każdy może korzystać z metodologii.
Certyfikacja: Gwarancja jakości, nie tylko klocków
Choć sama metodologia jest otwarta, proces jej facylitowania wymaga głębokiej wiedzy. Dlatego powstała ścieżka certyfikacji dla trenerów i facylitatorów. Profesjonalny facylitator wie jak:
- zadać pytanie, ale jak przeprowadzić grupę przez proces, który zapewnia, że każdy głos zostanie usłyszany.
- budować sekwencję warsztatową od rozgrzewki (Skills Building) po tworzenie kompleksowych systemów (modeli relacji).
- zarządzać procesem tak, aby „myślenie rękami” było bezpieczną przestrzenią dla wszystkich uczestników, niezależnie od hierarchii w firmie.
- dbać o czas i strukturę warsztatu
Narzędzia pracy w Lego Serious Play: Gdzie szukać „sprzętu”?
Metoda LSP korzysta ze specjalnie zaprojektowanych zestawów klocków (tzw. Window Exploration Bags, Identity and Landscape kits), które są dobrane pod kątem różnorodności form, kolorów i elementów metaforycznych, a nie tylko liczby części.
Jeśli chcesz zapoznać się z oficjalnymi zestawami, które stanowią standard w branży, znajdziesz je bezpośrednio na stronie LEGO Serious Play.
Pamiętaj, że same klocki to tylko instrumenty – to facylitator wydobywa z nich „muzykę” w postaci rozwiązań strategicznych.
Zakończenie
Historia metody LEGO® SERIOUS PLAY® to fascynujący proces ewolucji: od zabawki w dziecięcym pokoju, przez głęboki kryzys korporacyjny, aż po uznane na całym świecie narzędzie facylitacji strategicznej.
To, co zaczęło się jako śmiały eksperyment naukowy w poszukiwaniu nowych sposobów na „myślenie”, dziś stało się standardem w budowaniu zaangażowanych zespołów i rozwiązywaniu złożonych problemów biznesowych.
Klocki są tylko instrumentem - magia dzieje się w głowach. Patrząc na historię firmy LEGO®: korzystając z LSP udało się im przezwyciężyć problemy i stać się jedną z największych firm globalnych w swojej kategorii.
Zapraszamy do wspólnego projektowania rozwiązań i sprawdź, w jaki sposób wykorzystujemy te mechanizmy w codziennej pracy z naszymi klientami.
